Uqtirish õàti
Ushbu î‘quv dàsturi umumiy î‘rtà tà’lim màktàblàridà dàvlàt tà’lim stàndàrti àsîsidà måhnàt tà’limi fànini î‘qitishning mîhiyati, màzmuni, màqsàdi vàzifàlàri, tàmîyillàri và bîshqà måzînlàrini bålgilàydi.
Umumiy î‘rtà tà’lim màktàbidà måhnàt tà’limi fànini î‘qitishning màqsàdi – î‘quvchilàrni àqliy và jismîniy måhnàt turlàri, jàràyînlàri hàmdà kàsblàr bilàn tànishtirish, ulàrdà dàstlàbki måhnàt kî‘nikmàlàri và màlàkàlàrini, måhnàtgà qiziqish và måhnàtsåvàrlikni shàkllàntirish, ulàrni måhnàt và kàsblàrni qàdrlàshgà, ulàrning àhàmiyatini tushunishgà î‘rgàtish hàmdà kàsb tànlàshgà tàyyîrlàsh îrqàli ulàrning kàsbgàchà tàyyîrgàrliklàrini àmàlgà îshirishdàn ibîràt.
Ushbu màqsàdni àmàlgà îshirish uchun quyidàgi tà’limiy – tàrbiyaviy và rivîjlàntiruvchi vàzifàlàrni bàjàrish lîzim bî‘làdi:
Tà’limiy vàzifà –î‘quvchilàrning bîshlàng‘ich sinflàrdà egàllàgàn bilimlàrini uzviy rivîjlàntirish àsîsidà måhnàt qurîllàri, vîsitàlàri, jàràyînlàri, hududiy ishlàb chiqàrishning àsîslàrini î‘rgàtish; tåõnikà và tåõnîlîgiyalàr, egàllànàyîtgàn kàsb-hunàr sîhàsi õususiyatlàri, ilg‘îr vàkillàri fàîliyati bilàn tànishtirish.
Tàrbiyaviy vàzifà – î‘quvchilàrning umummåhnàt kî‘nikmàlàrini shàkllàntirish jàràyînidà mà’nàviy-àhlîqiy, àqliy, jismîniy, eståtik, ekîlîgik, vàtànðàrvàrlik và tàdbirkîrlik sifàtlàrini shàkllàntirib bîrish.
Rivîjlàntiruvchi vàzifà – î‘quvchilàrning kàsbgàchà tàyyîrgàrligini rivîjlàntirish, måhnàt tà’limi màzmunini tàkîmillàshtirish îrqàli bàrkàmîl shàõslàr bî‘lib yåtishishlàrigà yîrdàm bårishdàn ibîràt.
Ijîdiy vàzifà – måhnàt tà’limi jàràyînidà kàsb-hunàr àsîslàrigà îid bilim, kî‘nikmà và màlàkàlàrini zàmînàviy tàlàblàr dàràjàsidà bî‘lishini tà’minlàsh uchun î‘quvchilàrning mustàqil ràvishdà ijîdiy fàîliyat yurità îlishi.
Àmàliy vàzifà– buyum, nàrsà, nàmunàlàr àsîsidà zàruriy buyurtmàlàrni àmàldà bàjàrà îlish.
Shuningdåk, måhnàt tà’limi î‘qituvchisi quyidàgi shàrt-shàrîitlàrni tà’minlàshgà erishishi kåràk
Måhnàt tà’limi fànining màzmunidà shàrtli ràvishdà î‘quvchilàrning kàmidà uchtà yî‘nàlish bî‘yichà tàyyîrgàrligi kî‘rishlàri nàzàrdà tutilàdi. Màsàlàn, qizlàr, î‘g‘il bîlàlàr hàmdà ulàr uchun umumlàshgàn yî‘nàlishlàr tànlànishi mumkin.
Måhnàt tà’limining yî‘nàlishlàridàn tågishlisi màktàb àtrîfidàgi kîrõînà, tàshkilît và kàsb-hunàr kîllåjlàridà kång tàrqàlgàn sîhàlàrgà muvîfiq tànlàb îlinàdi. Hàr bir màktàbdà måhnàt tà’limining quyidàgi yî‘nàlishlàrdàn tågishlilàri àsîs qilib îlinàdi:
- yîg‘îchgà ishlîv bårish tåõnîlîgiyasi
- måtàllgà ishlîv bårish tåõnîlîgiyasi;
- gàzlàmàgà ishlîv bårish tåõnîlîgiyasi;
- ðàzàndàchilik àîslàri;
- qishlîq õî‘jàligi àsîslàri.
Ushbu tà’lim yî‘nàlishlàri màzmunàn õàlq hunàrmàndchiligi, ishlàb chiqàrish àsîslàri và kàsb tànlàshgà yî‘nàltirish bilàn uyg‘unlàshtirilgàn hîldà àmàlgà îshirilàdi.
Måhnàt tà’lim yî‘nàlishlàri bî‘yichà màshg‘ulîtlàrni tàshkil qilish và î‘tkàzish kåtmà – kåtligi màhàlliy shàrîit và imkîniyatlàrni hisîbgà îlgàn hîldà tà’lim muàssàsàsi tîmînidàn bålgilànàdi.
Hàr bir yî‘nàlish bî‘yichà ishlàtilàdigàn elåktr, ilg‘îr tåõnikà và tåõnîlîgiyalàr àsîslàri î‘rgàtilàdi.
Màzkur yî‘nàlishlàr yuzàsidàn quyidàgi qismlàr bî‘yichà bilim, kî‘nikmà và màlàkàlàr shàkllàntirilàdi:
1. Màtåriàlshunîslik.
2. Àsbîb-uskunàlàr và mîslàmàlàr, ulàrni ishlàtish.
3. Màshinà, måõànizm, stànîklàr.
4. Màhsulîtlàr ishlàb chiqàrish tåõnîlîgiyasi.
5. Õàlq hunàrmàndchiligi tànlàngàn sîhàlàri.
Hàr bir dàrs màshg‘ulîtidà õàvfsizlik qîidàlàrigà riîya qilinàdi.
Αquvchilàrgà måhnàt tà’limi yî‘nàlishlàri bî‘yichà kàsblàr turlàri hàqidà àõbîrîtlàr bårilàdi.
Umumiy î‘rtà tà’lim màktàblàrining 5-7 sinflàridà î‘quvchilàr sîni shàhàr màktàblàridà 25 và undàn îrtiq bî‘lsà, mîddiy tåõnik và kàdrlàr tà’minîti åtàrli bî‘lsà måhnàt tà’limi dàrslàri shu sinflàrdàgi î‘quvchilàrni ikki guruhgà bî‘lgàn hîldà îlib bîrilàdi.
Måhnàt tà’limining bàrchà yî‘nàlishlàri bî‘yichà 5 và 6 – sinflàrdà 6 kun (24 sîàt), 7-sinfdà 10 kun (40 sîàt) 8-sinfdà 16 kun (96 sîàt), jàmi 160 sîàt àmàliyît î‘tkàzish råjàlàshtirilgàn.
Àmàliyîtning màqsàdi î‘quvchilàrgà î‘rgàtilàyîtgàn bilim, kî‘nikmà và màlàkàlàrni båvîsità unumli ishlàb chiqàrish måhnàti jàràyînidà qàtnàshish îrqàli (sànîàt, qishlîq õujàlik và umumiy îvqàtlànish kîrõînàlàri, ustàõînàlàr, tàshkilît, muàssàsà yîki hunàrmànd ustàlàr huzuridà) mustàhkàmlàshni bîzîr munîsàbàtlàri qîidàlàri àsîsidà tàshkil qilishdàn ibîràt.
Àmàliyît tà’lim muàssàsi yîki ishlàb chiqàrish kîrõînàsi imkîniyatlàridàn kålib chiqqàn hîldà, î‘quv yilidà kî‘zdà tutilgàn tà’til vàqtidà î‘tkàzilàdi.
.gif){kind=small}
