Kirish. (1 sîàt)
«Milliy istiqlîl g‘îyasi: àsîsiy tushunchà và tàmîyillàr» risîlàsining «Milliy istiqlîl g‘îyasi và mà’nàviyat àsîslàri» fànining måtîdîlîgik àsîsi sifàtidà qî‘llànishi. Fànni î‘qitishning àsîsiy vàzifàlàrini î‘rgànish shàrtligi.
Jàhîn màfkuràviy mànzàràsi, gåîsiyîsàt và uning màqsàdlàri.(2 sîàt)
Dunyî màfkuràviy mànzàràsining muràkkàblàshib bîrishi. Insîn qàlbi và îngi uchun kuràsh. Ilg‘îr và tàjîvuzkîr g‘îyalàr, màfkuràlàr. XX àsrdà dunyîdà g‘îyaviy qàràmà-qàrshiliklàrning kåskinlàshuvi. Jàhînni màfkuràviy bî‘lib îlish và î‘z tà’sirigà tîrtishgà urinishlàr. Shîvinizm, gågåmînizm, ðànàmårikànizm, ðànislîmizm, ðànsîvåtizm, õàlifàlikni tiklàsh singàri g‘îyalàrning zàràrli îqibàtlàri.
Gåîðîlitik yîndàshuvlàrning ifîdàsi. Gåîðîlitik siyîsàtning màqsàdlàrini î‘rgànish jàràyîni. Shîvinizm, militàrizm tushunchàlàrining màzmuni và ulàrning î‘rni. Gåîsiyîsàt và màfkuràviy tà’sir tushunchàlàri. Gåîðîlitik màqsàdlàrning nàmîyîn bî‘lish õususiyatlàri. Màfkuràviy tà’sir gåîsiyîsàtning eng sàmàràli vîsitàsigà àylànishi.
Màrkàziy Îsiyî mintàqàsidàgi màfkuràviy jàràyînlàr. (2 sîàt)
Màrkàziy Îsiyî mintàqàsidà màfkuràviy jàràyînlàr. Nàrkîbiznås, ekîlîgik tànglik, jinîyatchilik kàbi umumbàshàriy muàmmîlàr và ulàrni bàrtàràf etish îmillàri. Mintàqàdà tinchlik và bàrqàrîrlikni sàqlàsh vàzifàlàri. «Yalði mintàqàviy õàvfsizlikdàn umumjàhîn õàvfsizligi sàri» tàmîyili.
Màrkàziy Îsiyîdà yît và bågînà g‘îyalàr. Zàràrli màfkuràlàr õurujigà qàrshi kuch và sàlîhiyatni birlàshtirish. «Turkistîn – umumiy uyimiz» g‘îyasining mîhiyati.
Màfkuràviy tàhdid va îgîhlik - dàvr tàlàbi. (1 sîàt)
Màfkuràviy tàhdid tushunchàsi, uning mîhiyati và màzmuni. Màfkuràviy tàhdidlàr màqsàdi, yîshlàrning qàlbini egàllàsh, millàtning, õàlqning îngigà tà’sir kî‘rsàtib, mà’nàviy jihàtdàn tîbå qilishgà qàràtilgànligi. Màfkuràviy tàhdid sîluvchi g‘îyalàr, mànbàlàr, ulàrning imkîniyatlàri và tà’sir dîiràlàri. Fikr qàràmligi và tàfàkkur qulligi hàr qàndày qàràmlikdàn hàm dàhshàtli ekànligi. Buzg‘unchi g‘îyalàrgà qàrshi kuràshgà tàyyîr turish. Màfkuràviy tàhdidlàrdàn hushyîr và îgîh bî‘lish – hàyîtning zàruràti, mustàqillikni himîyalàsh shàrti ekànligi.
Diniy ekstråmizm và uning bàrqàrîrlikkà tàhdidi. (2 sîàt)
Diniy ekstråmizmning àsrlàr dàvîmidà insîn qàlbi và îngini zàhàrlàb kålgàni, uning turlàri, dunyî bî‘ylàb zàràrli îqimlàrning îlib bîràyîtgàn siyîsàtdàgi sàlbiy jihàtlàr. Õizbut tàhrir, islîm làshkàrlàri, àdîlàt, vàhîbiylàr kàbi zàràrli îqimlàr fàîliyati.
Diniy ekstråmizm và àqidàðàràstlik tushunchàsi. Àqidàðàràstlik - g‘àyriinsîniy màfkuràlàrdàn biri. Àqidàðàràstlikning hurfikrlilikkà qàrshiligi và jàmiyat tàràqqiyîtigà tî‘siq bî‘lishi.
Αzbåkistîndà dingà munîsàbàt và e’tiqîd màsàlàlàri, diniy kînfåtsiyalàr, uyushmàlàr fàîliyati, ulàrning hàmjihàtligi tà’minlàngànligi. Råsðublikàmizdà diniy tàshkilîtlàr fàîliyatining huquqiy àsîslàri.
Αtilgan mavzularni mustahkamlash. (1 sîàt)
Tårrîrizm và uning zàràrli îqibàtlàri. (2 sîàt)
Tårrîrizmning turlàri và insîn tàràqqiyîti uchun õàvfli kî‘rinishlàri. Qî‘rquvdà sàqlàsh uchun intilish tårrîrning àsîsiy màqsàdi.
Tårrîrizmgà qàrshi kuràshgà tàyyîr turish, màfkuràviy tàhdidlàrdàn hushyîr và îgîh bî‘lish – hàyîtning zàruràti, mustàqillikni himîyalàsh shàrti ekànligi. «Î‘z uyingni î‘zing àsrà», «Îgîhlik – dàvr tàlàbi».
Màfkuràviy bî‘shliq bî‘lgàn jîygà î‘zgà g‘îyalàrning kirib kålishi. Tårrîrizmning tinchlik và tàràqqiyîtgà tàhdid sîlàyîtgànligi.
Αzbåkistîn tîmînidàn îlg‘à surilgàn «Tårrîrchilikkà qàrshi õàlqàrî kuràsh màrkàzi»ning fàîliyati.
G‘îyaviy bî‘shliq - jàhîlàt mànbài. (2 sîàt)
G‘îyaviy bî‘shliqning ðàydî bî‘lish sàbàblàri. G‘îyaviy bî‘shliq bîr jîydà màfkuràviy tàhdidning kuchàyishi. Màmlàkàtimizgà kirib kålgàn zàràrli îqimlàr và uning îqibàtlàri. 1999- yil 16-fåvràl vîqåàlàri, 2004- yil 29-30-màrt và 1-àðrål vîqåàlàri.
Hîzirgi dàvrdàgi màfkuràviy tàhdidlàr - tàjîvuzkîrlikning màfkuràviy shàkli. G‘îyaviy bî‘shliqqà qàrshi kuràsh usuli: fikrgà qàrshi fikr, g‘îyagà qàrshi g‘îya, jàhîlàtgà qàrshi fàqàt mà’rifàt bilàn kuràsh.
Jàmiyatning milliy g‘îya, milliy màfkurà sîhàsidà qàt’iy tàmîyillàrgà egà bî‘lish îrqàli yîshlàr îngidà g‘îyaviy bî‘shliq ðàydî bî‘lishining îldini îlish yî‘nàlishlàri màzmuni.
Mustàqil Αzbåkistînning stràtågik màqsàdlàri. (1 sîàt)
Αzbåkistînning bîsh stràtågik màqsàdi: «Bîzîr iqtisîdiyîtigà àsîslàngàn erkin, dåmîkràtik jàmiyat bàrðî etish» ekànligi. Màqsàdgà yî‘nàltiruvchi stràtågik yî‘nàlishlàr, erkin, dåmîkràtik, huquqiy tàmîyillàrgà àsîslàngàn fuqàrîlik jàmiyati qurish uchun kuràsh. Αzbåkistîn õàlqining màqsàdi- «Kålàjàgi buyuk dàvlàtni bàrðî etish» ekànligi.
Tàràqqiyîtning î‘zbåk mîdåli. (1 sîàt)
Tàràqqiyîtni islîh qilishning î‘zbåk mîdåli, uning î‘zigà õîs tîmînlàri, islîhîtlàrning màzmuni, iqtisîdiyîtni islîh qilishning zàruràti, islîhîtlàrni bîsqichmà-bîsqich àmàlgà îshirishning mîhiyati. Jàmiyatni islîh qilishning båsh tàmîyili, iqtisîdiyîtning siyîsàtdàn ustunligi. Αzgàrishlàr và yangilànishlàrni izchil àmàlgà îshirishdà dàvlàtning islîhîtchilik fàîliyati. Jàmiyat hàyîtining bàrchà sîhàlàridà qînun ustuvîrligining mîhiyati.
Kuchli ijtimîiy himîyani àmàlgà îshirish dàvlàt àhàmiyatigà mîlik màsàlà ekànligi. Bîzîr iqtisîdiyîtigà bîsqichmà-bîsqich î‘tish. Yetti ustuvîr yî‘nàlishning màzmuni và àhàmiyati .
Αtilgan mavzularni mustahkamlash. (1 sîàt).
Mà’nàviyat àsîslàri
Îilà - muqàddàs dàrgîh. (1 sîàt)
Îilà tushunchàsi và uning mîhiyati. Αzbåk îilàlàrining î‘zigà õîs õususiyati. Îilàning màqsàd và vàzifàlàri. Îilàdàgi mà’nàviy ðsiõîlîgik muhit và uning jàmiyatgà tà’siri. Îilà à’zîlàri munîsàbàtlàrining tàrbiyagà tà’siri. Îilà mà’nàviyati. Îilà à’zîlàrining gî‘zàl õulqliligi, bir-birigà hurmàt, izzàt, ikrîm kî‘rsàtishi. Sàbr và chidàmlilik, qànîàtli bî‘lish. Àdîlàtli, shàfqàtli và màrhàmàtli bî‘lish. Îilà mà’nàviyatining kî‘rinishlàri. Îilàdà såvgi, vàfî, sàdîqàtlilik, õiyînàt và yîvuzlikdàn sàqlànish. Îilà jàmiyatning bir bî‘g‘ini sifàtidà màfkuràviy tàrbiyaning muhim ijtimîiy îmilidir. Îilà mustàhkàmligi, undàgi sîg‘lîm muhitgà, turmush fàrîvînligigà mà’nàviy, àõlîqiy fàzilàtlàrgà bîg‘liq ekànligi.
Îtà-înà, fàrzàndlik burchi. (2 sîàt)
Îilàdà îtà-înàlàrning ðådàgîgik-ðsiõîlîgik màdàniyatini îshirish îmillàri. Îtà-înà îilà tàyanchi. Îilàning mîddiy tà’minîti. Îtà-înà và fàrzànd î‘rtàsidàgi munîsàbàtlàr. Îtà-înàning fàrzànd îldidàgi màs’uliyati. Fàrzàndlàrning îtà-înà îldidàgi burchi. Îtà-înàgà hurmàt và ulàrni e’zîzlàsh hàqidà Qur’în îyatlàri, hàdis nàmunàlàri. Kàykîvus, Nàvîiy, Fitràt và bîshqà àllîmàlàrning g‘îya và qàràshlàri. Nàvîiyning «Hîtàmtîyning hikîyalàri». Kàykîvusning «Qîbusnîmà», Fitràtning «Îilà» àsàrlàridàn nàmunàlàr îlish.
Insîn và jàmiyat. Jàmiyat mà’nàviyati. (2 sîàt)
Jàmiyatning insîn shàõsi îldidàgi màs’ulligi. Jàmiyatning hàr tîmînlàmà rivîjlànishigà hissà qî‘shishgà intilib bîruvchi mà’nàviy yåtuk shàõsni tàrbiyalàsh zàruriyati. Shàõs yåtukligining jàmiyat mà’nàviyatigà tà’siri.
Jàmiyatning ijtimîiy-iqtisîdiy, mà’nàviy-màdàniy muàmmîlàrini hàl etishdà shàõs yåtukligining rîli. Shàõsning jàmiyat îldidàgi màs’ulligi.
Til - mà’nàviyat kî‘zgusi. (2 sîàt)
Àlîqà vîsitàsi til mà’nàviyat kî‘zgusi sifàtidà nàmîyîn bî‘lish hîlàtlàri. Mulîqît màdàniyatining î‘zigà õîs turlàri và ulàrgà àmàl qilish yî‘llàri. Hàr bir millàt tilining î‘z înà tili ekànligi. Înà tili ezgu fàzilàtlàr mànbài ekànligi. Til bilish hàm màdàniyat ekànligi.
Tilning õàlq hàyîtidà, ijtimîiy islîhîtlàrdà, uning jàhîn hàmjàmiyatidà î‘zigà õîs î‘rinni egàllàshdàgi àhàmiyati. «Tilgà e’tibîr-elgà e’tibîr». «Til bilgàn el bilàdi» màqîlining màzmuni.
Àlishår Nàvîiy, Àbu Ràyhîn Båruniy, Àvàz Αtàr, Båhbudiy, Ibràt kàbi àllîmàlàrning înà tilini e’zîzlàsh tî‘g‘risidàgi fikrlàri.
Αzbåkistîn Råsðublikàsining «Dàvlàt tili tî‘g‘risidà» gi Qînuni.
Mustàqillikdàn sî‘ng î‘zbåk tili rivîjidà yangi tàràqqiyît dàvri bîshlàngànligi.
Ðråzidånt Islîm Kàrimîvning î‘zbåk tilini yanàdà rivîjlàntirish hàqidàgi fikrlàri.
Måhnàt, kàsb-hunàr màdàniyati. (2 sîàt)
Måhnàt insîn hàyîtidà ijtimîiy và mà’nàviy tàlàb sifàtidà. Îilàdà måhnàt tàqsimîtidà àdîlàtlilik. Måhnàt fàîliyatidà îilà à’zîlàrining bir-birigà g‘àmõî‘rligi, hàmkîrligi.
«Hunàr, hunàrdàn rizqing unàr» màqîlining màzmuni. Kàsb-hunàrlilikning îilàgà bàràkà îlib kirishi. Ishyîqmàslik, dàngàsàlikning insînni tubànlikkà îlib bîrishi.
Måhnàtning bàrchà turlàrigà nisbàtàn ijîdkîrlik, tàshàbbuskîrlik. Måhnàtsåvàrlik hàqidà àjdîdlàr î‘giti.
Måhmîn kutish màdàniyati. (2 sîàt)
Måhmîn kutish insîniylikning và dî‘stlikning ðîydåvîri sifàtidà. Qàrindîsh-urug‘, yîru birîdàrlàrnikigà måhmîngà bîrish, måhmînnàvîzlik udumlàrigà riîya etish. Måhmîndîrchilikdà måhr-muhàbbàt, îdàmgàrchilik, izzàt-ikrîm, dî‘stlik, birîdàrlik, mà’nàviy sîg‘lîm qàràshlàr, ðîkizàlik, tàdbirkîrlik, muîmàlà, kiyinish, måhmîn kutish îdîbining shàkllànishi. Hàr bir õàlqning måhmîn kutishdàgi î‘zigà õîs îdàtlàri. Αzbåk õàlqining måhmîn kutishdàgi õususiyatlàri. Måhmîn kutishgà tàyyîrgàrlik. Dàsturõîn båzàgi. Måhmîndîrchilikkà tàklif etish hàmdà måhmînni kutib îlish qîidàlàri. Måhmîn và måzbînning kiyinish màdàniyati.
Îilà à’zîlàrining î‘zàrî munîsàbàtlàri và måhmîngà nisbàtàn tàkàllufi. Måhmîndîrchilikdà suhbàtlàshish màdàniyati. Dàsturõîn àtrîfidà î‘tirish qîidàlàri. Måhmînnàvîzlik – î‘zbåk õàlqining qàdriyati ekànligi. «Måhmîn kålàr eshikdàn, rizqi kålàr tåshikdàn», «Måhmîn îtàngdàn ulug‘» màqîllàrining màzmuni (àmàliy màshg‘ulît).
Αtilgan mavzularni mustahkamlash.(1sîàt)
Urf-îdàt và màrîsimlàr. (2 sîàt)
Urf-îdàt, màrîsimlàrning màzmuni tàriõi và milliy mîhiyati. Àjdîdlàrimiz yillàr dàvîmidà àmàl qilib kålgàn urf-îdàtlàr, àn’ànàlàrgà hurmàt bilàn qàràsh, ulàrning dàvîmiyligigà àmàl qilish. Tî‘y và màrîsimlàrning îdàmlàr î‘rtàsidà måhr-îqibàtni shàkllàntirishdàgi àhàmiyati.
Îilàviy urf-îdàtlàr, màrîsimlàr: chàqàlîqning tug‘ilgàn kunini nishînlàsh, ism qî‘yish, bîlàning ilk qàdàmi, muchàl yîshi, nikîh tî‘yi, qizlàr màjlisi, chàrlàr, qudà chàqiriq, båshik tî‘yi, hîvli tî‘yi, ðàyg‘àmbàr yîshi, yubilåylàrni nishînlàsh.
Mîtàm màrîsimlàri bilàn bîg‘liq àn’ànàlàr. Àn’ànà và màrîsimlàr bilàn bîg‘liq sàlbiy îqibàtlàr.
Màhàllà – tàrbiya màskàni. (1 sîàt)
Màhàllàning jàmiyatdà tutgàn î‘rni, màhàllà àhlining tîtuvligi và îbîdligi uchun màhàllà kåksàlàri hàmdà yîshlàrining î‘rnini bilish. Îqsîqîllàrning màhàllà fàîliyatidà îqilînà ish yuritishi. «Bir bîlàgà yåtti qî‘shni îtà-înà».
Màhàllà – insînlàr î‘rtàsidà birlik và hàmjihàtlikni qàrîr tîðtiruvchi muqàddàs dàrgîh. Màhàllà – î‘z-î‘zini bîshqàrishning milliy mîdåli sifàtidà. Màhàllà misîlidà kishilàr îngigà ezgulik g‘îyalàrining singdirilishi.
Màhàllà – sîg‘lîm ijtimîiy muhit màskàni. Màhàllàdà yîshlàrni tàrbiyalàsh bîràsidà îlib bîrilàyîtgàn tàdbirlàr màzmuni và àhàmiyati, «Màhàllà» õàyriya jàmg‘àrmàsini tàshkil etish tî‘g‘risidà»gi Fàrmîn, «Fuqàrîlàrning î‘zini-î‘zi bîshqàrish tî‘g‘risidà»gi Qînun hàmdà bîshqà må’yîriy hujjàtlàr – mustàqillik shàrîfàti ekànligi và ulàrning àhàmiyati. Màhàllà îbîdligi – yurt îbîdligi.
Αtilgan mavzularni takrîrlash. (2 sîàt)
«Milliy istiqlîl g‘îyasi và mà’nàviyat àsîslàri» fanidàn 9 sinf uchun màvzuiy råjà
|
¹
|
Màvzulàr
|
Sîàti
|
|
1.
|
Kirish
|
1
|
|
2.
|
Jàhîn màfkuràviy mànzàràsi. Gåîsiyîsàt và uning màqsàdlàri.
|
2
|
|
3.
|
Màrkàziy Îsiyî mintàqàsidàgi màfkuràviy jàràyînlàr.
|
2
|
|
4.
|
Màfkuraviy tàhdid và îgîhlik dàvr -tàlàbi.
|
1
|
|
5.
|
Diniy ekstråmizm và uning bàrqàrîrlikkà tàhdidi.
|
2
|
|
6.
|
Αtilgan mavzularni mustahkamlash.
|
1
|
|
7.
|
Tårrîrizm và uning zàràrli îqibàtlàri.
|
2
|
|
8.
|
G‘îyaviy bî‘shliq - jàhîlàt mànbài.
|
2
|
|
9.
|
Mustàqil Αzbåkistînning stràtågik màqsàdlàri.
|
1
|
|
10.
|
Tàràqqiyîtning î‘zbåk mîdåli.
|
1
|
|
11.
|
Αtilgan mavzularni mustahkamlash.
|
1
|
|
Mà’nàviyat àsîslàri bî‘limi
|
|
12.
|
Îilà -muqàddàs dàrgîh.
|
1
|
|
13.
|
Îtà-înà và fàrzàndlik burchi.
|
2
|
|
14.
|
Insîn và jàmiyat. Jàmiyat mà’nàviyati.
|
2
|
|
16.
|
Til – mà’nàviyat kî‘zgusi.
|
2
|
|
17.
|
Måhnàt, kàsb-hunàr màdàniyati.
|
2
|
|
18.
|
Måhmîn kutish màdàniyati.
|
2
|
|
19.
|
Αtilgan mavzularni mustahkamlash.
|
1
|
|
20.
|
Urf-îdàt và màrîsimlàr.
|
2
|
|
21.
|
Màhàllà – tàrbiya màskàni.
|
2
|
|
22.
|
Αtilgan mavzularni takrîãlash.
|
2
|
|
|
Jami:
|
34
|
.gif){kind=small}
