O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI XALQ TA’LIMI VAZIRLIGI
RESPUBLIKA TA’LIM MARKAZI
Måhnàt tà’limi fànidàn
î‘quv dàsturi
(5-6 sinf)
TOSHKENT-2006 YIL
Uqtirish õàti
Ushbu î‘quv dàsturi umumiy î‘rtà tà’lim màktàblàridà dàvlàt tà’lim stàndàrti àsîsidà måhnàt tà’limi fànini î‘qitishning mîhiyati, màzmuni, màqsàdi vàzifàlàri, tàmîyillàri và bîshqà måzînlàrini bålgilàydi.
Umumiy î‘rtà tà’lim màktàbidà måhnàt tà’limi fànini î‘qitishning màqsàdi – î‘quvchilàrni àqliy và jismîniy måhnàt turlàri, jàràyînlàri hàmdà kàsblàr bilàn tànishtirish, ulàrdà dàstlàbki måhnàt kî‘nikmàlàri và màlàkàlàrini, måhnàtgà qiziqish và måhnàtsåvàrlikni shàkllàntirish, ulàrni måhnàt và kàsblàrni qàdrlàshgà, ulàrning àhàmiyatini tushunishgà î‘rgàtish hàmdà kàsb tànlàshgà tàyyîrlàsh îrqàli ulàrning kàsbgàchà tàyyîrgàrliklàrini àmàlgà îshirishdàn ibîràt.
Ushbu màqsàdni àmàlgàîshirish uchun quyidàgi tà’limiy – tàrbiyaviy và rivîjlàntiruvchi vàzifàlàrni bàjàrish lîzim bî‘làdi:
Tà’limiy vàzifà –î‘quvchilàrning bîshlàng‘ich sinflàrdà egàllàgàn bilimlàrini uzviy rivîjlàntirish àsîsidà måhnàt qurîllàri, vîsitàlàri, jàràyînlàri, hududiy ishlàb chiqàrishning àsîslàrini î‘rgàtish; tåõnikà và tåõnîlîgiyalàr, egàllànàyîtgàn kàsb-hunàr sîhàsi õususiyatlàri, ilg‘îr vàkillàri fàîliyati bilàn tànishtirish.
Tàrbiyaviy vàzifà – î‘quvchilàrning umummåhnàt kî‘nikmàlàrini shàkllàntirish jàràyînidà mà’nàviy-àhlîqiy, àqliy, jismîniy, eståtik, ekîlîgik, vàtànðàrvàrlik và tàdbirkîrlik sifàtlàrini shàkllàntirib bîrish.
Rivîjlàntiruvchi vàzifà – î‘quvchilàrning kàsbgàchà tàyyîrgàrligini rivîjlàntirish, måhnàt tà’limi màzmunini tàkîmillàshtirish îrqàli bàrkàmîl shàõslàr bî‘lib åtishishlàrigà yîrdàm bårishdàn ibîràt.
Ijîdiy vàzifà – måhnàt tà’limi jàràyînidà kàsb-hunàr àsîslàrigà îid bilim, kî‘nikmà và màlàkàlàrini zàmînàviy tàlàblàr dàràjàsidà bî‘lishini tà’minlàsh uchun î‘quvchilàrning mustàqil ràvishdà ijîdiy fàîliyat yurità îlishi.
Àmàliy vàzifà– buyum, nàrsà, nàmunàlàr àsîsidà zàruriy buyurtmàlàrni àmàldà bàjàrà îlish.
Shuningdåk, måhnàt tà’limi î‘qituvchisi quyidàgi shàrt-shàrîitlàrni tà’minlàshgà erishishi kåràk
Måhnàt tà’limi fànining màzmunidà shàrtli ràvishdà î‘quvchilàrning kàmidà uchtà yî‘nàlish bî‘yichà tàyyîrgàrligi kî‘rishlàri nàzàrdà tutilàdi. Màsàlàn, qizlàr, î‘g‘il bîlàlàr hàmdà ulàr uchun umumlàshgàn yî‘nàlishlàr tànlànishi mumkin.
Måhnàt tà’limining yî‘nàlishlàridàn tågishlisi màktàb àtrîfidàgi kîrõînà, tàshkilît và kàsb-hunàr kîllåjlàridà kång tàrqàlgàn sîhàlàrgà muvîfiq tànlàb îlinàdi. Hàr bir màktàbdà måhnàt tà’limining quyidàgi yî‘nàlishlàrdàn tågishlilàri àsîs qilib îlinàdi:
- yîg‘îch và ungà ishlîv bårish tåõnîlîgiyasi
- måtàll và ungà ishlîv bårish tåõnîlîgiyasi;
- gàzlàmàgà ishlîv bårish tåõnîlîgiyasi;
- ðàzàndàchilik àîslàri;
- qishlîq õî‘jàligi àsîslàri.
Ushbu tà’lim yî‘nàlishlàri màzmunàn õàlq hunàrmàndchiligi, ishlàb chiqàrish àsîslàri và kàsb tànlàshgà yî‘nàltirish bilàn uyg‘unlàshtirilgàn hîldà àmàlgà îshirilàdi.
Måhnàt tà’lim yî‘nàlishlàri bî‘yichà màshg‘ulîtlàrni tàshkil qilish và î‘tkàzish kåtmà – kåtligi màhàlliy shàrîit và imkîniyatlàrni hisîbgà îlgàn hîldà tà’lim muàssàsàsi tîmînidàn bålgilànàdi.
Hàr bir yî‘nàlish bî‘yichà ishlàtilàdigàn elåktr, ilg‘îr tåõnikà và tåõnîlîgiyalàr àsîslàri î‘rgàtilàdi.
Màzkur yî‘nàlishlàr yuzàsidàn quyidàgi qismlàr bî‘yichà bilim, kî‘nikmà và màlàkàlàr shàkllàntirilàdi:
1. Màtåriàlshunîslik.
2. Àsbîb-uskunàlàr, mîslàmàlàr và ulàrdan foydalanish.
3. Màshinà, måõànizm, stànîklàr và ulàrdan foydalanish.
4. Màhsulîtlàr ishlàb chiqàrish tåõnîlîgiyasi.
5. Õàlq hunàrmàndchiligi texnologiya asoslari (tànlàngàn sîhàlàri).
Hàr bir dàrs màshg‘ulîtidà õàvfsizlik qîidàlàrigà riîya qilinàdi.
Αquvchilàrgà måhnàt tà’limi yî‘nàlishlàri bî‘yichà kàsblàr turlàri hàqidà àõbîrîtlàr bårilàdi.
Umumiy î‘rtà tà’lim màktàblàrining 5-7 sinflàridà î‘quvchilàr sîni shàhàr màktàblàridà 25 và undàn îrtiq bî‘lsà, mîddiy tåõnik và kàdrlàr tà’minîti åtàrli bî‘lsà måhnàt tà’limi dàrslàri shu sinflàrdàgi î‘quvchilàrni ikki guruhgà bî‘lgàn hîldà îlib bîrilàdi.
Måhnàt tà’limining bàrchà yî‘nàlishlàri bî‘yichà 5 và 6 – sinflàrdà 6 kun (24 sîàt), 7-sinfdà 10 kun (40 sîàt) 8-sinfdà 16 kun (96 sîàt), jàmi 160 sîàt àmàliyît î‘tkàzish råjàlàshtirilgàn.
Àmàliyîtning màqsàdi î‘quvchilàrgà î‘rgàtilàyîtgàn bilim, kî‘nikmà và màlàkàlàrni båvîsità unumli ishlàb chiqàrish måhnàti jàràyînidà qàtnàshish îrqàli (sànîàt, qishlîq õo ‘jàlik và umumiy îvqàtlànish kîrõînàlàri, ustàõînàlàr, tàshkilît, muàssàsà yîki hunàrmànd ustàlàr huzuridà) mustàhkàmlàshni bîzîr munîsàbàtlàri qîidàlàri àsîsidà tàshkil qilishdàn ibîràt.
Àmàliyît tà’lim muàssàsi yîki ishlàb chiqàrish kîrõînàsi imkîniyatlàridàn kålib chiqqàn hîldà, î‘quv yilidà kî‘zdà tutilgàn tà’til vàqtidà î‘tkàzilàdi.
5-sinf
3-yî‘nàlish. Måtàll và ungà ishlîv bårish tåõnîlîgiyasi
Màtåriàlshunîslik (6 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: måtàllning turmushdà và õàlq õî‘jàligidàgi àhàmiyati, tuzilishi, turlàri, ishlàtilish sîhàlàri. Måtàllàrning tàshqi kî‘rinishi và î‘zigà õîs bålgilàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Måtàllàrning turlàri, õîssàlàri, sifàtlàri, shàkllàri, î‘lchàmlàri, qî‘llànilishi và ishlàtilish tåõnîlîgiyalàri bî‘yichà mà’lumîtlàr àsîsidà làbîràtîriya ishlàrini bàjàrish.
Àsbîb-uskunàlàr, mîslàmàlàr và ulàrdàn fîydàlànish (10 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Måtàllgà ishlîv bårish qî‘l àsbîb-uskunàlàri, mîslàmàlàrining tuzilishi và turlàri, vàzifàlàri, fîydàlànish qîidàlàri. Chilàngàrlik dàstgîhi. Αlchàsh và råjàlàsh àsbîblàri: chizg‘ichlàr, buklàmà måtr, måtàll qàlàmlàr, õàtkàsh và bîshqàlàr. Àrràlàr (lîbzik, nîjîvkà) và fråzàlàr turlàri. Zubilî, îtvårtkà và îmburlàr. Bîlg‘àlàr và ulàrning turlàri: ðî‘làt, yîg‘îch và ðlàstik bîlg‘àlàr và tî‘qmîqlàr. Egîv và jilvir qîg‘îzlàr tuzilishi và turlàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Måtàllgà ishlîv bårishdà ishlàtilàdigàn qî‘l àsbîblàrini turlàrgà àjràtish và ulàrning ishgà yarîqliligini àniqlàsh. Àsbîblàrni ishgà tàyyîrlàsh và ulàr bilàn ishlàsh.
Màshinà, måõànizm, stànîklàr và ulàrdan foydalanish (8 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Måtàlgà ishlîv bårish stànîklàri và ulàr hàqidà tushunchà. Màshinàlàrning àsîsiy qismlàri (dvigàtålg‘, uzàtish måõànizmi, ishchi îrgàni). Stànîkdà jilvirlàsh, ðàrmàlàsh, yî‘nàsh, ðàrdîzlàsh.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Måtàlgà ishlîv bårish stànîklàrining tuzilishi, qismlàridàgi kuch-hàràkàtning uzàtilish yî‘li, stànîkni ishgà tàyyîrlàsh bîsqichlàrini î‘rgànish.
Màhsulîtlàrni ishlàb chiqàrish tåõnîlîgiyasi (18 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Måtàllàrgà ishlîv bårish tåõnîlîgiyasi, kînstruksiyalàsh elåmåntlàri. Yuðqà tunukà và simdàn buyumlàr tàyyîrlàsh. Måtàll buyumlàrdà biriktirish turlàri: hàràkàtsiz (ðàyvànd, ðàrchinli), yarim hàràkàtchàn (shlisàli, shðînkàli, råzg‘bàli) và hàràkàtchàn birikmàlàr (ðîdshiðnikli).
Àmàliy mustàqil ishlàr: Dåtàllàr và buyumlàr kînstruktiv åchimlàrini tîðish.
Õàlq hunàrmàndchiligi texnologiyasi (26 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Måtàllàrgà ishlîv bårish àsîsidà rivîjlàngàn milliy hunàrmàndchilik kàsblàri: måtàll î‘ymàkîrligi, zàrgàrlik, ðichîqchilik và bîshqàlàr. Ulàrning tàriõiy rivîjlànish bîsqichlàri. Måtàllàrgà ishlîv bårish hunàrmàndchilik kàsblàridà tàyyîrlànàdigàn buyumlàrning turlàri. Hunàrmàndchilik màktàblàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Turli måtàllàrgà ishlîv bårish jàràyînlàri bilàn uyg‘unlàshtirilgàn õàlq hunàrmàndchiligi tåõnîlîgiyasi. Måtàll î‘ymàkîrligi, zàrgàrlik, ðichîqchilik kàsblàridà qî‘llànilàdigàn àsîsiy ish usullàri î‘rgànish
Buyumlàrni lîyihàlàshdà dizàyn àsîslàri
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: kàsblàrgà tågishli buyumlàr và màhsulîtlàrni dizàyn và iqtisîdiy tàlàblàrni hisîbgà îlgàn hîldà lîyihàlàsh. Dizàynårlik yåchimlàrini tànlàshdà màtåriàlshunîslik, tåõnîlîgik, ishlîv bårish và båzàsh usullàri.
Àmàliy ishlàr: Dizàynårlik ishlàridàn àmàliy màshqlàr bàjàrish. Tànlàngàn birîr buyum, måhnàt vîsitàsi yîki sîddà må’mîriy kîmðîzisiyaning gràfik tàsvirini và turli màtåriàllàrdàn ishlàngàn màkåti (kichràytirilgàn nusõàsi)ni tàyyîrlàsh.
Tàyanch mà’lumîtlàr: Chilàngàrning ish î‘rnini tàshkil qilish và sàqlàsh qîidàlàri.
Måhnàtni muhîfàzà qilish qîidàlàri.
Tàyyîrlànmàlàrning shàkl và î‘lchàmlàrini àniqlàsh. Ishlîv bårishdà qî‘yimlàr. Zàgîtîvkàni råjàlàsh, î‘lchàsh, qirqish và egish usullàri. Màtåriàlni tåjàsh.
Ðàrchinli và bîltli biriktirish usullàri. Måtàll buyumlàrni bàdiiy båzàsh. Buyumlàrning sifàtini tåkshirish.
Måtàllàrgà ishlîv bårish àsîsidà tàyyîrlàngàn buyumlàrning àsîsiy turlàri.
4-yî‘nàlish. Ðàzàndàchilik àsîslàri
Ðàzàndàlik màhsulîtlàri (6 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Ðàzàndàchilikning àhàmiyati và tàràqqiyîti. Milliy ðàzàndàchilikning rivîjlànishi, hududiy õususiyatlàrgà muvîfiq shàkllànishi. Αzbåk õàlqining milliy tàîmlàri và ulàrdà ishlàtilàdigàn màhsulîtlàr. Insîn sîg‘ligini sàqlàsh và îvqàtlànishidà îziq-îvqàt màhsulîtlàri tî‘g‘ri tànlànishi.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Sàlàtlàr tàyyîrlàsh uchun kåràkli màhsulîtlàr rî‘yõàtini và ulàrning 6 kishigà mî‘ljàllàb sàrflànàdigàn miqdîrini hisîblàsh.
Suyuq và quyuq milliy tàîmlàr tàyyîrlàshni î‘rgàtish. Õàmirdàn ðishiriqlàr tàyyîrlàsh màshqlàri.
Àsbîb-uskunàlàr, mîslàmàlàr và ulàrdàn fîydàlànish (10 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Ðàzàndàchilikdà ishlàtilàdigàn àsbîb-uskunàlàr và mîslàmàlàrning turlàri, ulàrni ishlàtish qîidàlàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Ðàzàndàchilikdà ishlàtilàdigàn àsbîb-uskunàlàr và mîslàmàlàrdàn dàstlàbki và yîrdàmchi ishlîv bårishdà fîydàlànish qîidàlàrini î‘rgàtish.
Ðàzàndàchilikdà ishlàtilàdigàn jihîzlàr và ulàrdàn fîydàlànish (8 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Ish î‘rnini tàshkil qilish và ishlàsh qîidàlàri. Gàz và elåktr ðlitàsining tuzilishi và undàn õàvfsiz fîydàlànish qîidàlàri. Suv qàynàtish qurilmàlàrini ishlàtish.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Gàz và elåktr ðlitàlàri hàmdà suv qàynàtish qurilmàlàrini ishlàtishni î‘rgàtish.
Taomlarr tàyyîrlàsh tåõnîlîgiyasi (18 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Ðàzàndàchilik ishlàri tåõnîlîgiyasi. Tàîmlàr tàyyîrlàsh. Sàbzàvîtlàrdàn vinågråt và bîshqà sàlàtlàr tàyyîrlàsh tåõnîlîgiyasi. Îshðàzlik và îfisiàntlik kàsblàri bilàn tànishtirish. Îvqàtlàrgà bî‘lgàn stàndàrtlàr tàlàblàri.
Sàbzàvîtlàrdàn tàîm tàyyîrlàsh. Ulàrning ðishgànligini àniqlàsh. Tàyyîr tàîmni båzàsh và dàsturõîn tuzàsh. Tàyyîrlàngàn tàîmning sifàtini àniqlàsh và yî‘l qî‘yilgàn kàmchiliklàrni tàhlil qilish. Idish-tîvîqlàrni yuvish và sàqlàsh.
Tàyanch mà’lumîtlàr: Sànitàriya-gigiånà tàlàblàri và måhnàt õàvfsizligi qîidàlàri.
Ðàzàndàchilik và qàndîlàtchilik kîrõînàlàri, îshõînàlàrdà ishchilàr måhnàtining màzmuni và ish î‘rnining tàshkil etilishi, màhàlliy kîrõînàlàrdàgi ishlàb chiqàrishni måõànizàtysiya làshtirish và àvtîmàtlàshtirish, kîmðg‘yutårlàshtirish elåmåntlàri bilàn tànishtirish.
Milliy taomlar tayyorlash texnologiyasi (26 soat)
Αzbåk milliy îshõînàsining rivîjlànish tàriõi. Uning tàîmlàri, tàvsifi hàmdà tàîmlàrning tàyyîrlànishidàgi î‘zigà õîs õususiyatlàri.Gî‘shtli sàlàtlàr tàyyîrlàsh và dàsturõîngà tîrtish. Måvàlàrdàn sàlàtlàr tàyyîrlàsh và dàsturõîngà tîrtish. Tuõumli sàlàtlàr tàyyîrlàsh và dàturõîngà tîrtish. Sut màhsulîtlàridan sàbzàvîtlàr asosida sàlàt tàyyîrlàsh và dàsturõîngà tîrtish. ''Tvorogli”, ‘’murabboli’’ blinchiklar tàyyîrlàsh tàrtibi và dàsturõîngà tîrtish“Mevali” pirog tàyyîrlàsh tàrtibi và dàsturõîngà tîrtish Quritilgan mevalardan kompot tayyorlash va tortish
5-yî‘nàlish. Qishlîq õî‘jàlik àsîslàri.
Αsimlikshunîslik (6 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Màhàlliy hududdà åtishtirilàdigàn ekinlàr và ulàrning turlàri. Ekin nàvlàri và ulàrning hîsildîrligi, urug‘chilik và kî‘chàt tàyyîrlàsh àsîslàri. Urug‘làrning sifàtini àniqlàsh usullàri. Ekilgàn urug‘ning unib chiqish tåzligi và ungà tà’sir etuvchi îmillàr. Turli ekinlàrni ðàrvàrish qilish qîidàlàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Màhàlliy qishlîq õî‘jàlik ekinlàri rî‘yõàtini tuzish. Ulàrning urug‘ và kî‘chàtlàrini tàyyîrlàsh, ekish và ðàrvàrish qilish qîidàlàrini î‘rgàtish. Tuðrîqqà ishlîv bårish và î‘g‘itlàsh tåõnîlîgiyasi.
Qishlîq õî‘jàligi àsbîb-uskunàsi và undà fîydàlànish (20 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Tåõnik mà’lumîtlàr. Tuðrîqqà ishlîv bårish, î‘g‘it sîlish, urug‘ ekish, kî‘chàt ekish, î‘simliklàrni ðàrvàrish qilish và hîsilini yig‘ishtirishdà fîydàlànilàdigàn qishlîq õî‘jàlik màshinàlàri và uskunàlàri. Ulàrning àsîsiy qismlàri và ishlàsh jàràyînlàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Tuðrîqqà ishlîv båràdigàn, î‘g‘it sîlàdigàn, urug‘ ekàdigàn, kî‘chàt î‘tkàzàdigàn, î‘simliklàrni ðàrvàrish qilish måõànizmlàri và mîslàmàlàri. Qishlîq õî‘jàlik tåõnikàsini tà’mirlàsh ustàõînàsidà, dàlàdà qishlîq õî‘jàlik màshinàlàrining umumiy tuzilishi và ishlàsh jàràyînini î‘rgàtish.
Qishlîq õî‘jàligi màshinàlàri (18 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Qishlîq õî‘jàligidà ishlàtilàdigàn yårgà ishlîv båruvchi màshinàlàrning turlàri và àsîsiy qismlàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Yergà ishlîv båruvchi màshinàlàrning ishchi qismlàrini sîzlàsh qîidàlàrini î‘rgànish.
Chîrvàchilik àsîslàri (24 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Chîrvàchilikkà sîhàlàri: qîràmîlchilik, qî‘ychilik, ðàrràndàchilik và bîshqà uy hàyvînlàrini ðàrvàrshi qilishgà dîir bîshlàng‘ich mà’lumîtlàr.
Àmàliy mustàqil ishlàr: uy hàyvînlàrini ðàrvàrish qilish. Ðàrràndàchilik, qî‘ychilik và qîràmîlchilik fårmàlàridàgi ish jàràyînlàri bilàn tànishish.
6-sinf
1-yî‘nàlish. Yog‘îch và ungà ishlîv bårish tåõnîlîgiyasi
Màtåriàlshunîslik (6 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Yog‘îchning fizikàviy õîssàlàri. Yog‘îch turlàrining õususiyatlàri. Duràdgîrlikdà ishlàtilàdigàn ålimlàr và bî‘yîqlàr turlàri, õususiyatlàri, ishlàtilish sîhàlàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: yîg‘îch-tàõtà màtåriàllàrining turlàrini và õususiyatlàrini àniqlàsh. Yog‘îch àsîsli yarimtàyyîr (yarimfàbrikàt) màhsulîtlàr nàmunàlàri bilàn tànishish và ishlàtilish sîhàlàrini àniqlàsh. Ålimlàr và bî‘yîqlàrni ishlàtish.
Àsbîb-uskunàlàr, mîslàmàlàr và ulàrdàn fîydàlànish (10 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Yog‘îchlàr råjàlàsh, î‘yish, ðàrmàlàsh àsbîblàrining turlàri, ulàrni ishlàtish và sàqlàsh qîidàlàri. Qî‘l ràndà và ðàrmàlàsh qurilmàlàrining tuzilishi, ulàrdàn õàvfsiz fîydàlànish qîidàlàri. Duràdgîrlik àsbîblàridàn unumli fîydàlànish qîidàlàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: YÎg‘îchgà ishlîv bårish àsbîblàri và mîslàmàlàrining tåõnik-tåõnîlîgik kî‘rsàtkichlàrini hàmdà ulàrdàn tî‘g‘ri fîydàlànish jàràyînlàrini yîzish và gràfik tàsvirlàrini chizish. Àsbîblàrni sîzlàsh và tà’mirlàsh.
Mashina, mexanizm, stànîklàr và ulàrdàn fîydàlànish (8 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Stànîklàrning àsîsiy qismlàri và vàzifàlàri. Yog‘îchgà ishlîv båràdigàn tîkàrlik stànîgining ish tàmîyillàri, undà bàjàrilàdigàn îðåràsiyalàr. Stànîklàr tuzilishidàgi umumiylik. Ulàrdàgi hàràkàt uzàtish måõànizmlàri, kinåmàtikàsi.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Yog‘îchgà ishlîv båruvchi tîkàrlik và ðàrmàlàsh stànîklàrining tuzilishini, ulàrni ishgà tàyyîrlàsh hàmdà õàvfsiz ishlàtish qîidàlàrini î‘rgàtish.
Màhsulîtlàr ishlàb chiqàrish tåõnîlîgiyasi (18 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr. Yog‘îchgà ishlîv bårish tåõnîlîgiyasi àsîsidà uy-rî‘zg‘îr buyumlàrini tàyyîrlàsh (sàbzàvîtlàrni tî‘g‘ràsh tàhtàsi, egîvgà dàstàk yasàsh và h.k.).
Ålimlàrni ishgà tàyyîrlàsh và ulàrdàn fîydàlànish qîidàlàri.
Yog‘îchgà ishlîv bårishni î‘rgàtishdà fànlàràrî àlîqàlàr.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Silindr shàklidàgi dåtàllàr (egîv, î‘qlîg‘) eskizini tuzish. Yog‘îchdàn tàyyîrlànàdàgin buyumni tànlàsh, råjàlàsh, î‘lchàsh. Yog‘îch và bîshqà màtåriàllàrdàn buyumlàr tàyyîrlàsh.
Tàyanch mà’lumîtlàr: Måhnàtni tàshkil qilish và yîg‘îch tàyyîrlàshdà î‘yish, àrràlàsh và tåshishdàgi õàvfsizlik qîidàlàri.
Õàlq hunàrmàndchiligi tåõnîlîgiyasi (26 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Yog‘îchgà ishlîv bårish bî‘yichà õàlq hunàrmàndchiligi kàsblàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Ànjîmsîzlik, kulîlchilik, bî‘yràchilik kàsblàridà qî‘llànilàdigàn ish usullàrini hàmdà màtåriàllàrini î‘rgàtish.
2-yî‘nàlish. Måtàll và ungà ishlîv bårish
M à t å r i à l sh u n î s l i k (6 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: qîrà måtàllàr qîtishmàlàri chî‘yan và ðî‘làtning àsîsiy måõànik õîssàlàri: qàttiqlik, elàstiklik, ðlàstiklik và mî‘rtlik. Tàyyîrlànàdigàn buyumlàr.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Måtàllàrgà ishlîv bårish, màtåriàllàrning õususiyatlàrini î‘rgànish bî‘yichà àmàliy ishlàrini bàjàrish.
Àsbîb-uskunàlàr, mîslàmàlàr và ulàrdàn fîydàlànish (10 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Måtàllàrni î‘lchàsh và råjàlàsh qurîllàri (millimåtrli chizg‘ich, nutrîmår, krînsirkulg‘, shtàngånsirkulg‘)dàn fîydàlànish.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Αlchàsh, råjàlàsh và dàstlàbki ishlîv bårish àsbîblàrini ishgà tàyyîrlàsh và ishlàsh usullàrini î‘rgàtish. Måtàlgà ishlîv båruvchi àsbîblàrning ishchi qismlàrini sîzlàsh và tà’mirlàsh.
Mashina, mexanizm, stànîklàr và ulàrdàn fîydàlànish (8 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Tîkàrlik-vint qirqish stànîgining vàzifàsi, qî‘llànilishi, tuzilishi, àsîsiy qismlàri và ulàrning vàzifàsi. Tîkàr và chilàngàrning ish î‘rnini tàshkil qilish. Stànîklàrdà ishlàshdàgi õàvfsizlik qîidàlàri.
Tîkàrlik ishlàridà mîslàmàlàrdàn fîydàlànish àsîslàri. Måtàlgà issiqlik và sîvuqlàyin ishlîv bårishning mîhiyati.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Ðàrmàlàsh chilàngàrlik-vint qirqish và fråzårlàsh stànîklàrining qismlàridàn ishchi dåtàllàrni àjràtish. Ishchi dåtàllàrning tuzilishini, ishlàsh tàmîyilini î‘rgàtish.
Màhsulîtlàr ishlàb chiqàrish tåõnîlîgiyasi (18 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: tåõnikà và kînstruksiyalàsh elåmåntlàri. Buyumlàrni tàyyîrlàsh, lîyihàlàsh, î‘lchàsh, råjàlàsh.
Tàyanch mà’lumîtlàr: Råjàlàsh, àrrà bilàn kåsish, egîvlàsh, zubilî bilàn ishlàsh usullàri. Bir nåchà dåtàl và tàyyîrlànmàgà ishlîv bårish. SHtàngånsirkulg‘ bilàn î‘lchàsh usullàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Tàyyîrlànàdigàn dåtàlg‘ eskizini chizmàlàrini, tåõnîlîgik kàrtàlàrni tuzish và î‘qish. Màtåriàlni tåjàmli sàrflàshni råjàlàsh.
Õàlq hunàrmàndchiligi tåõnîlîgiyasi (26 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Måtàll àsîsidàgi õàlq hunàrmàndchiligi kàsblàri. Tàyyîrlànàdigàn buyumlàr.
Ulàrdà qî‘llànilàdigàn tåõnîlîgiyalàr. Õàlq hunàrmàndchiligi uyushmàlàri, tàshkilîtlàr, jàmîà kîrõînàlàri và ulàrning fàîliyatlàri. Ulàrdà ishlàsh qîidàlàri và imtiyîzlàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Misgàrlik, kàndàkîrlik, tåmirchilik kàsblàridà tàyyîrlànàdigàn màhsulîtlàr, màtåriàllàr, àsbîblàr và àsîsiy ish usullàrini î‘rgàtish và råfåràt tàyyîrlàsh.
3-yî‘nàlish. Gàzlàmàgà ishlîv bårish tåõnîlîgiyasi
M à t å r i à l sh u n î s l i k (6 sîàt)
Shàkllàntirilgàn bilimlàr: Jun, ðàõtà và iðàk tîlàlàri và ulàrning õususiyatlàri hàqidà mà’lumîtlàr. Gàzlàmà ishlàb chiqàrishdà tàbiiy õîm àshyîlàrdàn fîydàlànish. Jun và iðàk gàzlàmàlàrning fizik, måõànik, tåõnîlîgik õususiyatlàri. Gàzlàmàlàrning chidàmliligi và ungà tà’sir etuvchi îmillàr. Milliy kiyimlàrning turlàrini tàyyîrlàshdà hàr õil gàzlàmàlàrdàn fîydàlànish.
Àmàliy mustàqil ishlàr: 1-2 î‘quvchining qîmàtini î‘rgànish và ulàrnirng nàtijàlàrigà àsîslàngàn î‘rgànish và ulàrgà mîs kiyim mîdålini tàvsiya qilish.
Àsbîb-uskunàlàr, mîslàmàlàr và ulàrdàn fîydàlànish (10 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Furniturà (ilgàklàr, õàlqlàr, tugmàchilàr, ðistînlàr và b.)làr turlàri, ulàrning kiyimdàgi vàzifàsi và fàsîni. YArîqsiz hîlgà kålgàn furnituràni àlmàshtirish usullàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Kiyimning fàsîni, ràngi, bichimigà qàràb furnituràni tànlàsh. Ish sifàtini tåkshirish.
Màshinà, mexanizm, stànîklàr và ulàrdàn fîydàlànish (8 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Gàzlàmàgà ishlîv bårish màshinàlàrining tuzilishi và ulàrni ishlàtish jàràyînidà riîya qilinàdigàn õàvfsizlik qîidàlàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Tikuvchilik màshinàlàrining qismlàrini dåtàllàrgà àjràtish, ulàrni mîylàsh, qàytàdàn yig‘ish hàmdà màshinàni sîzlàsh và ishgà tushirishni î‘rgàtish.
Màhsulîtlàr ishlàb chiqàrish tåõnîlîgiyasi (18 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Gàzlàmàgà ishlîv bårish tåõnîlîgiyasi. Mîdållàr tàyyîrlàsh. Tikuv màshinàlàrini ishlàtish tåõnîlîgiyasi. Sànitàriya-gigiånà và õàvfsizlik qîidàlàri. Ish jîyini tàshkil qilish.
Àmàliy màshg‘ulîtlàr: Îyîq tikuv màshinàsini ishgà tàyyîrlàsh và undà ishlàsh usullàrini î‘rgàtish. Buyumgà sàrflànàdigàn màtåriàl miqdîrini hisîblàsh. Ishning sifàtini tåkshirish.
Õàlq hunàrmàndchiligi tåõnîlîgiyasi (26 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Kàshtàchilik kàsbigà dîir àsîsiy ish usullàrini î‘rgàtish. Kàshtàchilik î‘rgàtishdà tàyanilàdigàn umumiy tà’lim fànlàr àlîqàdîrligigà dîir mà’lumîtlàr. Dî‘ððichilik, milliy kiyimlàr tikish, chîðîn tikish kàsblàrini î‘rgàtàdigàn tà’lim muàssàsàlàri hàqidà mà’lumîtlàr.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Ðîððîðchilik, milliy kiyimlàr tikish, dî‘ðði và chîðîn tikish. Αzlàshtirilgàn bilim và kî‘nikmàlàr hàmdà tåõnik-tåõnîlîgik hujjàtlàr àsîsidà råfåràt tiàyyîrlàsh.
4-yî‘nàlish.Ðàzàndàchilik àsîslàri
Ðàzàndàchilikdà ishlàtilàdigàn màhsulîtlàr (6 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Îziq-îvqàtlàr hàqidà umumiy mà’lumît. Bàliq và gî‘shtli tàîmlàrni ðishirish. Milliy ðàzàndàchilikdà qî‘llànilàdigàn màhsulîtlàr.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Idish tîvîqlàr và îshõînà àsbîblàridàn tî‘g‘ri fîydàlànish.
Àsbîb-uskunàlàr, mîslàmàlàr và ulàrdàn fîydàlànish (10 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: ðàzàndàchilik ishlàridà ishlàtilàdigàn idish-tîvîqlàr turlàri. Måtàll, chini, sîðîl, fàyans, ðlàstmàssà, shishà idishlàridàn fîydàlànish. Dàsturõînlàr, sîchiqlàr, slàfåtkàlàr và ulàrdàn tî‘g‘ri fîydàlànish.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Idish-tîvîqlàr và bîshqà îshõînà àsbîblàrini tî‘g‘ri ishlàtishni î‘rgàtish.
Ðàzàndàchilikdà ishlàtilàdigàn tåõnîlîgik jihîzlàr
va ulardan foydalanish (8 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Sîvitkich và muzlàtkichlàrning turlàri và ulàrdàn fîydàlànish tåõnîlîgiyasi. Tårmîslàrning turlàri, tuzilishi, ishlàtish qîidàlàri. Mikrîtî‘lqinli elåktr ðåchlàrning turlàri, tuzilishi và ulàrni ishlàtishdà riîya qilinishi lîzim bî‘lgàn õàvfsizlik qîidàlàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Muzlàtkichlàr, tårmîslàr, elåktr ðåchlàr, qàndîlàtchilikdà qî‘llànilàdigàn màshinà và måõànizmlàrini î‘rgàtish.
Taomlar tayyorlash tåõnîlîgiyasi (18 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Tàîmlàr và îziq-îvqàt màhsulîtlàri tàyyîrlàsh tåõnîlîgiyasi. Måvà-sàbzàvîtlàrni quritish và ulàrdàn muràbbîlàr, kîmðîtlàr tàyyîrlàsh và sàqlàsh qîidàlàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Nîn, sîmsà và bîshqà õàmirli milliy tàîmlàr tàyyîrlàshni î‘rgàtish. Måvà và sàbzàvîtlàrdàn turli õil tàîmlàr, ichimliklàr tàyyîrlàshni î‘rgàtish.
Milliy tàîmlàr tàyyîrlàsh tåõnîlîgiyasi (26 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Milliy tàîmlàr nînlàrning turlàri và ulàrni tàyyîrlàsh tåõnîlîgiyasi. Sànitàriya-gigiånà tàlàblàri và måhnàt õàvfsizligi qîidàlàri. Ish jîyini tàshkil qilish. Îziq-îvqàt sànîàti õîdimlàrining kàsblàri bilàn tànishtirish.
Îziq-îvqàt màhsuîrtlàri bilàn ishlàsh jàdvàllàri. Sut và màkàrîn màhsulîtlàri nàmunàlàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Sut và màkàrîn màhsulîtlàridàn tàîmlàr tàyyîrlàsh. Ish î‘rnini tàshkil qilish. Sànitàriya-gigiånà tàlàblàri hàmdà måhnàt õàvfsizligi hîidàlàri.
5-yî‘nàlish. Qishlîq õî‘jàlik àsîslàri
Α s i m l i k sh u n î s l i k (6 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Tuðrîqning turi và sifàtini, hîsildîrligini àniqlàsh usullàri. Màhàlliy hududdà kång tàrqàlgàn qishlîq õî‘jàligi ekinlàrining àgrîtåõnikà jàràyînlàri. Αsimliklàrni ðàrvàrish qilish và îziqlàntirish qîidàlàri. Αsimlikliklàrning î‘sish tåzligi và sîg‘lîmligini nàzîràt qilish usullàri.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Màhàlliy tuðrîq turi và hîsildîrligi, ekinlàr ekish uchun qulàyligini àniqlàsh. Mà’lum ekin turi uchun àgrîtåõnikà tàdbirlàri.
Qishlîq õî‘jàligi àsbîb-uskunàsi và undà fîydàlànish (20 sîàt)
SHàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Qishlîq õî‘jàligidà ishlàtilàdigàn tåõnikà turlàri và ulàr hàqidà mà’lumîtlàr. Yergà ishlîv båruvchi qî‘l và måõànizàsiyalàshtirilgàn qurîllàr. Ulàrning tuzilishi và ishlàsh tàmîyillàri. Yer tåkislàsh tràktîri, kulg‘tivàtîrning turlàri, tuzilishi và vàzifàlàri.
Qishloq xî‘jàligi mashinalari (18 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Màhàlliy hududdà kångrîq tàrqàlgàn qishlîq õî‘jàlik yî‘nàlishlàri: bîg‘dîrchilik, uzumchilik, gulchilik và bîshqàlàr hàqidà umumiy mà’lumîtlàr.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Tànlàngàn qishlîq õî‘jàlik yî‘nàlishi bî‘yichà àmàliy ishlàr bàjàrish.
Chîrvàchilik àsîslàri (24 sîàt)
Shàkllàntirilàdigàn bilimlàr: Chîrvàchilikkà dîir bîshlàng‘ich mà’lumîtlàr.
Àmàliy mustàqil ishlàr: Chîrvàchilik, îtlàr, quyînlàr, nutriyalàr î‘stirish, bàliqchilik õî‘jàlilàridàgi ish jàràyînlàrini î‘rgànish.
Hàyvînlàrni sàqlàsh vàðàrvàrish qilish:
Ish, màhsulît và eståtik vàzifàlàrigà kî‘rà hàyvînlàrni ðàrvàrishlàsh.
Quyînlàr, nutriyalàr, qî‘ylàr và ðàrràndàlàrni î‘stirish tåõnîlîgiyasi. Hàyvînlàrgà îzuqà tàyyîrlàsh và ulàrni bîqish. Îzuqà turlàrini, ulàrning õususiyatlàrini và sifàtini àniqlàsh usullàrini î‘rgàtish.
.gif){kind=small}
