IX sinf bitiruvchilàri î‘zlàshtirishi kåràk bî‘lgàn zàruriy bilim, kî‘nikmà và màlàkàlàr
Αqish:
- 0,5 båt, 20-30 fîizgàchà î‘rgànilmàgàn sî‘zdàn ibîràt màtnlàrning àsîsiy màzmunini tushunà îlish;
- 5 dàqiqàdà kàmidà 300-350 sî‘zdàn ibîràt màtnni î‘qiy îlish;
- 5 fîizgàchà nîtànish sî‘zni î‘z ichgà îlgàn àõbîrîtning kàmidà 80-90% tushunà îlish;
- Nîtànish màvzudàgi màtnlàrni î‘qiy îlish;
- Màtnning àsîsiy màzmunini àniqlày îlish, chuqur tushunish và î‘zlàshtirish;
- Màtnni umumiy mà’lumît uchun î‘qiy îlish;
- Màtnning àsîsiy g‘îyasini (màzmunini) tushunish uchun î‘qiy îlish;
- Màtnni bàtàfsil mà’lumît îlish uchun î‘qiy îlish;
- Kåràkli, qiziqtiruvchi mà’lumîtni màtndàn àjràtib îlish uchun î‘qiy îlish;
- Mà’lumîtlàrni tåkshirib kî‘rish uchun màtnni î‘qiy îlish;
- Zàvq îlish uchun màtnlàrni î‘qiy îlish;
- Αqish îrqàli låksik và gràmmàtik màtåriàllàrni qàytàrish hàmdà ulàrni î‘z nutqlàridà qî‘llày îlish;
Tinglàb tushunish:
- Bà’zilàridà hàr õil fikrlàr ifîdà etilgàn turli tiðdàgi nutqni tinglàb tushunà îlish;
- Tànish và tàrkibidà qismàn nîtànish bî‘lgàn màtåriàllàrni tinglàsh,turli muîmàlàlàr hàmdà his-hàyajînli gàðlàrni tinglàb tushunà îlish;
- Tålåfîndàgi suhbàtni tushunish và sàvîllàrgà jàvîb bårib, mulîqîtdà ishtirîk età îlish;
- Màtnning àsîsiy g‘îyasini (màzmunini) tinglàb tushunà îlish;
- Màtnni bàtàfsil mà’lumît îlish uchun tinglàb tushunà îlish;
- Kåràkli, qiziqtiruvchi mà’lumîtni màtndàn àjràtib îlish uchun tinglàsh;
- Mà’lumîtlàrni tåkshirib kî‘rish uchun tinglày îlish;
- Zàvq îlish uchun màtnlàrni tinglày îlish;
Gàðirish:
- Ràdiîdàn eshitgàn, tålåvizîr îrqàli kî‘rib hàmdà eshitgàn yangiliklàr, mà’lumîtlàr, shuningdåk, î‘qishgà îid màtnlàr, gàzåtà và jurnàllàrdàn î‘qigàn màtåriàllàrning màzmunini gàðirib bårà îlish;
- Îldindàn tàyyîrlànmàgàn màvzulàr bî‘yichà suhbàt qilà îlish (M-n.: màktàbgà tàshrif buyuruvchilàr bilàn suhbàt qurà îlish);
- Tàlàffuz và intînàsiyani må’yîrigà åtkàzà îlish;
- Αqish bàzàsidà turli vàzifàlàrgà kî‘rà diàlîgik và mînîlîgik nutqlàrdà ishtirîk età îlish;
- Turli hîlàt, guruh và juftliklàrdà kîmmunikàtiv vàzifàlàrni bàjàrishdà fikrlàr àlmàshà îlish;
- Bàhslàr, mubîhàsà yurità îlish;
Yozuv:
- 5-8 sinflàr dàvîmidà î‘rgànilgàn yîzuv tåõnikàsini yanàdà rivîjlàntirish;
- Tinish bålgilàri và til qurilmàlàridàn tî‘g‘ri fîydàlàngàn hîldà fikrlàrni àniq và tî‘g‘ri ifîdà età îlish;
- Αzgàlàrning fikrlàrini tàqqîslàsh và ulàrning fikrlàridàn õulîsà chiqàrib î‘z fikrini bildirà îlish;
- Αqilgàn yîki eshitilgàn màtndàn gàðirib bårish uchun råjà yîki tåzis tuzà îlish;
- Tuzilgàn råjà yîki tåzislàrning màzmunini yîritib bårà îlish;
- Îddiy bàhslàrni misîllàr bilàn tî‘ldirib yîzuvdà nàmîyîn etish;
- Õàt (nîràsmiy), e-mail, eslàtmà, õàbàr, hisîbît, màqîlà và kundàliklàrni yîzishning usul và shàkllàrini tî‘g‘ri qî‘llày îlish;
- YÎzilgàn ishni tåkshirish, yî‘l qî‘yilgàn õàtîlàrni tî‘g‘rilàb qàytàdàn yîzà îlish;
- Bårilgàn tî‘liq màtnning màzmunini qisqàchà yîzish yîki yîzib îlingàn qisqà mà’lumîtni tî‘liq yîzmà hîldà yîrità îlish;
- Õîrijiy tildàn înà tiligà 100-120 sî‘zli î‘rtà qiyinlikdàgi màtnlàrni tàrjimà qilà îlish;
Nàzîràtni båtàràf eksðårt kîmissiyasi àmàlgà îshiràdi. Ish màktàb dàrsi shàrîitidà î‘tkàzilàdi, bàrchà î‘quvchilàr birvàràkàyigà ishlàshàdi, bàjàrish shàkli esà àlîhidà. Àn’ànàviy usullàr bilàn bàrchà nîàn’ànàviy usullàr hàm (tåst) qî‘llànilàdi, î‘quvchi àlbàttà erishish mumkin bî‘lgàn và nimàgà erishà îlishini àniqlàsh uchun råyting (dàràjàli) usuli hàm fîydàlànilàdi.
Bu turli dàràjàlàrni bålgilàsh måzîni bî‘lib, u î‘z nàvbàtidà kîmmunikàtiv vàzifà muràkkàbligi dàràjàsigà àsîslàngàn.
Råjàlàngàn ish dîiràsidàgi î‘rgàtishning turli dàràjàlàri và ulàrning tàshõisi î‘qituvchi uchun hàm, î‘quvchi uchun hàm muhim. Αquvchi uchun - î‘quv mîtivàsiyasini sàqlàb turish, î‘qishni dàvîm ettirish kåyingi yî‘lni tànlàsh uchun àsîs vîsitàsi. Αqituvchi uchun - bu iqtidîrli î‘quvchini î‘z vàqtidà ilg‘àsh, uni qî‘llàb—quvvàtlàsh, shuningdåk, î‘zlàshtirishi qiyin bî‘làyîtgàn î‘quvchilàrni kî‘zdàn qîchirmày, î‘z vàqtidà ulàrgà yîrdàm bårish.